Volledige reviews De bibliothecaresse van Auschwitz (Plantage Boekhandel)

Lees hier de volledige reviews van het Plantage Boekhandel-reviewteam over De bibliothecaresse van Auschwitz.

Leen Tant ***

In het boek De bibliothecaresse van Auschwitz vertelt het Joodse meisje Dita haar oorlogsverhaal. Toen de nazi's Praag binnenvielen moest zij samen met haar ouders een paar keer verhuizen en werden ze vervolgens naar Theresienstadt gestuurd, dat ingericht was als een Joodse getto. Uiteindelijk kwam Dita, net als heel veel andere Joden, terecht in Auschwitz. Dita en haar ouders werden niet meteen naar de gaskamers gebracht, maar verbleven in het familiekamp.
Dita stelde zich de vraag waarom het familiekamp bestaat en waarom de nazi's hen lieten leven. Later ontdekt zij dat dit kamp enkel bestaat om de waarnemers van het Rode Kruis te misleiden en de indruk te geven dat de Joodse families vreedzaam leven in Auschwitz en de kinderen er kunnen spelen.


In het familiekamp wordt er les gegeven aan de Joodse kinderen en is er een geheime bibliotheek van acht boeken. Dita is de bibliothecaresse van deze kleine bibliotheek. Zij stelt elke dag de boeken ter beschikking, herstelt de boeken en legt ze 's avonds terug op hun schuilplaats.


Als de leraren voorlezen uit de boeken vergeten de kinderen eventjes de vreselijke toestand waarin ze leven en dromen ze van een leven zonder angst. Ook Dita kan door het lezen van boeken even aan de gruwelijkheden van het kamp ontsnappen en de gaskamers, de crematoria en haar angst voor o.a. de Duitse kamparts en "engel des doods" Mengele vergeten.


Via het verhaal van Dita en verschillende andere personages slaagt de schrijver er heel goed in om de waanzin en de gruwelijkheden die plaatsvonden in Auschwitz weer te geven: de vreselijke honger, het totale gebrek aan hygiëne, de verschrikkelijk vuile barakken waarin de mensen tussen het ongedierte leefden, de verscheurende pijn om het verlies van een familielid of een geliefde, de angst, de vernedering die de mensen ondergingen bij de selectie van "zwakken" die meteen doorgestuurd werden naar de gaskamers en "sterken" die nog in leven mochten blijven om te werken voor de SS'ers, de mensonterende manier waarop er met de doden omgegaan werd, afschuwelijk ….


De bijlage op het einde van het boek waarin weergegeven is wat er geworden is van de verschillende personages is zeker een meerwaarde. Een kritische noot: sommige delen in het boek worden niet vanuit Dita verteld. Waardoor ik het gevoel had dat ik er als lezer wat buiten stond en niet helemaal in het verhaal zat. Dit vond ik jammer.

Kees van Rijsbergen

Een 14-jarig meisje als bibliothecaresse in het beruchtste oorlog-vernietigingskamp? In het begin heel ongeloofwaardig… Het leven in het kamp: op je hoede zijn; niemand te vertrouwen; verkeerde gedachten; Josef Mengele kijkt door je heen en verwoest je letterlijk (soms niet...).

Een boek wat een onthutsende inkijk geeft in een massa-vernietigingskamp. Als je het boek leest is het soms alsof je zelf in Auschwitz zit. Alsof, want het was zo gruwelijk dat je dat nooit helemaal voor jezelf in beeld en reuk kunt krijgen. Hoezeer het boek ook de wrede waarheid beschrijft.

Onthutsend dat soms deze misdaden nog ontkend worden, terwijl een betere en duidelijker ooggetuigenverslag nauwelijks denkbaar is. Gelukkig dat één van de weinige overlevenden het lef en de emotie op heeft kunnen brengen om dit gruwelijks niet verloren te laten gaan. Daaruit komt eens te meer de sterke vrouw tevoorschijn die het 14-jarige meisje haar verdere leven is gebleven…

Willemine smidt ****

De bibliothecaresse van Auschwitz is het indrukwekkende verhaal over Dita, een vijftienjarig Joods meisje, dat samen met haar vader en moeder naar Auschwitz wordt gedeporteerd.
Een lichtpuntje in deze verschrikking is de barak waar de kinderen worden opgevangen. Onder leiding van Fredy Hirsch worden de kinderen beziggehouden met spelletjes en zang. Maar wat de nazi's niet weten, en wat streng verboden is, is dat de kinderen ook onderwijs krijgen. Er zijn zelfs acht boeken in omloop, waarover Dita het beheer heeft. Een zeer gevaarlijke job, want het bezit van boeken is ten strengste verboden: als je wordt gesnapt, word je zonder pardon door de nazi's vermoord.


De bibliothecaresse van Auschwitz gaat over wanhoop, emoties, kracht en vooral over overleven. Bekende figuren uit de oorlog worden beschreven, waaronder kamparts Josef Mengele, Rudolf Höss en Adolf Eichmann. Ook Margot en Anne Frank komen voor in het boek.


Dit boek heeft een diepe indruk op mij gemaakt en dit waargebeurde verhaal beschrijft de situatie in de concentratiekampen ontzettend goed. Daar kan geen geschiedenisboek tegenop!

Jack van Zundert ***

Het is niet het eerste boek dat gaat over de gruwelen van Auschwitz, niet het laatste, maar wel een boek dat alle aspecten die we al wel kennen over het kamp, zeer levendig en gruwelijk dichtbij brengt. Schrijver Antonio Iturbe weet de lezer op onnavolgbare wijze mee te nemen in de diepste belevingen van de geschiedenis van dit gruwelijke kamp in Polen.

Het boek begint met hoe de jonge Edita Adlerova, als 14 jarig joods meisje per toeval in barak 31 is terechtgekomen en daar de beheerder wordt van een achttal boeken. Van redelijke staat tot losse, gebleekte velletjes. Van wetenschappelijk aard tot filosofisch.

In het kamp leeft Dita gescheiden van haar ouders. De barak waarin Dita woont, is anders dan de andere barakken. Hier wonen een aantal kinderen van ouders die dwangarbeid moeten verrichten, speciaal om het Rode Kruis te misleiden als er een onverwachte inspectie komt. Dita staat meermalen oog in oog met de dood. Als de boeken die zij beheert zouden worden gevonden, zal ze onmiddellijk worden afgestraft met de dood. De angsten die zij uitstaat bij controles voel je door je eigen lichaam gaan, de moed die zij heeft is hoopgevend voor anderen om haar heen.

In volle emotie ervaar je als lezer hoe Dita te kampen krijgt met achterdocht van andere kampbewoners. De gruwelen die men moet doorstaan maakt ieder achtig voor elkaar. Verraad voor een stukje brood kan al om de hoek loeren.

Dita bouwt door de maanden heen een diepe vertrouwensband op met de barakoverste Fredy Hirsch. Wanneer zij de schok moet verwerken van zijn dood, naar zeggen een zelfmoord, en ook nog te kampen krijgt met de dood van haar vader, moet ze alle kracht verzamelen om niet alleen door te gaan, maar ook haar moeder te ondersteunen. Nadat barak 31 uiteindelijk wordt opgeheven, gaat Dita op transport naar Bergen-Belsen, waar ze Anna Frank leert kennen.

Wat een mooi, meeslepend, ontroerend en pijnlijk boek. Hoe dichtbij komen de vergassingen en gruwelen, hoe meeslepend word je gaandeweg meegenomen in de moed en kracht van Dita, in het overleven in een wereld waar niet overleven de enige verlossing is van al het leed.

Een zeer waardevolle aanvulling op andere boeken over Auschwitz, uniek in zijn soort, meeslepend beschreven door Antonio Iturbe. Ik kan maar één ding aanraden: lees het!

  • Uitgeverij Boekerij is onderdeel van samenwerkende uitgeverijen Meulenhoff Boekerij